De eenmanszaak is veruit de populairste rechtsvorm in Nederland. Van de ruim 2,4 miljoen ondernemingen eind 2025 zijn er meer dan 1,6 miljoen eenmanszaken. Vooral zzp'ers en freelancers kiezen deze vorm, en dat heeft goede redenen. Maar de eenvoud van oprichting en de fiscale voordelen wegen niet op tegen de keerzijde: je bent persoonlijk aansprakelijk voor alles. Dit artikel zet de voor- en nadelen op een rij, doorloopt de stappen om je in te schrijven en geeft je een realistisch beeld van wat je kunt verwachten van belastingen, administratie en risico's.
Wat is een eenmanszaak precies en wat betekent dat voor jou?
Een eenmanszaak is een bedrijf met één eigenaar. De rechtsvorm heeft geen rechtspersoonlijkheid. Dat klinkt technisch, maar het gevolg is simpel: jij staat met je privévermogen garant voor alle schulden en verplichtingen van je onderneming. Je kunt maximaal één eenmanszaak hebben, al mag die wel onder meerdere handelsnamen opereren of verschillende vestigingen hebben. Een veelgehoord misverstand is dat je als eenmanszaak geen personeel mag aannemen. Dat klopt niet. De naam verwijst naar het eigendom, niet naar het aantal mensen dat voor je werkt. Je kunt dus gewoon medewerkers in dienst nemen.
Vijf voordelen die de eenmanszaak aantrekkelijk maken
De populariteit van de eenmanszaak is niet toevallig. De voordelen zijn concreet en wegen voor veel starters zwaar.
1. Snel en goedkoop op te richten
Je regelt de inschrijving zelf bij de Kamer van Koophandel (KvK). Je betaalt eenmalig € 85,15 aan inschrijfvergoeding. Binnen een week ontvang je je KvK-nummer en btw-identificatienummer per post. Geen notaris, geen oprichtingsakte, geen ingewikkelde statuten.
2. Geen eigen vermogen vereist
In tegenstelling tot een bv hoef je bij een eenmanszaak geen startkapitaal in te leggen. Je kunt dus beginnen zonder dat je duizenden euro's op de bank hebt staan.
3. Fiscale voordelen voor echte ondernemers
Als de Belastingdienst je ziet als ondernemer voor de inkomstenbelasting, krijg je toegang tot aftrekposten zoals de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek. Daarnaast geldt de mkb-winstvrijstelling. Let op: voor de zelfstandigenaftrek en startersaftrek moet je voldoen aan het urencriterium. Dat betekent dat je per kalenderjaar minimaal 1.225 uur aan je bedrijf besteedt.
4. Eenvoudige administratie
Je boekhouding is overzichtelijk. Je werkt met omzet, kosten en winst. De btw-aangifte doe je meestal per kwartaal. Veel ondernemers gebruiken een boekhoudprogramma zoals e-Boekhouden.nl, SnelStart of MoneyMonk om dit te automatiseren.
5. Winst is van jou
Wat overblijft na aftrek van kosten en belasting, is van jou. Je hoeft geen winst uit te keren aan aandeelhouders of een mede-eigenaar.
De keerzijde: drie nadelen die je niet mag negeren
De nadelen van een eenmanszaak zijn minstens zo belangrijk om te kennen voordat je de stap zet.
1. Volledige persoonlijke aansprakelijkheid
Dit is het grootste risico. Omdat de eenmanszaak geen rechtspersoon is, ben jij met al je bezittingen aansprakelijk voor zakelijke schulden. Heeft je bedrijf niet genoeg geld om rekeningen te betalen? Dan moeten je privéspaargeld, je auto en zelfs je eigen huis worden aangesproken. Bij een faillissement van de eenmanszaak is de ondernemer zelf meestal ook failliet. Je kunt dit risico verkleinen met goede algemene voorwaarden en verzekeringen, maar volledig uitsluiten lukt niet.
2. Beperkte fiscale mogelijkheden voor reserveringen
Je betaalt inkomstenbelasting over de volledige winst. In tegenstelling tot een bv kun je niet eenvoudig winst reserveren voor later of tegen een lager tarief belasten. Fiscale mogelijkheden voor het opbouwen van zakelijk vermogen zijn beperkt.
3. Geen mogelijkheid om aandelen te verkopen of investeerders aan te trekken
Wil je groeien en heb je kapitaal nodig van een externe investeerder? Dan kun je geen aandelen uitgeven. De eenmanszaak is geen geschikte rechtsvorm als je met meerdere eigenaren wilt werken of durfkapitaal wilt aantrekken.
Wat gebeurt er met je partner bij schulden?
De aansprakelijkheid van je partner hangt af van hoe je je relatie hebt vastgelegd. Je partner is niet automatisch privé aansprakelijk voor jouw zakelijke schulden. Maar er zijn uitzonderingen:
- Heb je een samenlevingscontract? Dan is je partner niet aansprakelijk.
- Ben je getrouwd op huwelijkse voorwaarden? Het hangt af van de afspraken. Laat hierin opnemen dat je partner niet aansprakelijk is.
- Ben je voor 2018 getrouwd in gemeenschap van goederen? Dan is je partner wel aansprakelijk.
- Ben je na 2018 getrouwd in beperkte gemeenschap van goederen? Dan is je partner niet aansprakelijk, maar kunnen gezamenlijke bezittingen (zoals een gezamenlijke bankrekening) wel worden aangesproken.
Met een goede administratie kun je bewijzen dat bepaalde spullen vooral van je partner zijn, mocht het tot problemen komen.
Hoe richt je een eenmanszaak op? Stap voor stap
Het oprichten van een eenmanszaak is relatief eenvoudig, maar een goede voorbereiding scheelt tijd en hoofdpijn.
- Maak een ondernemingsplan. Breng je ideeën, doelen en financiële verwachtingen in kaart. Denk ook na over een goede bedrijfsnaam.
- Vul het online inschrijfformulier van de KvK in. Dit doe je via de website van de KvK. Na het invullen ontvang je een bevestigingsmail met instructies.
- Maak een afspraak bij een KvK-kantoor bij jou in de buurt. Neem een geldig identiteitsbewijs mee. Als je een bedrijfspand huurt, neem dan ook het huurcontract mee.
- Schrijf je eenmanszaak in. Tijdens de afspraak wordt je onderneming officieel ingeschreven in het Handelsregister. Je betaalt eenmalig € 85,15. Je ontvangt direct je KvK-nummer.
- Ontvang je documenten. Binnen ongeveer een week krijg je per post een kopie van je registratiedocumenten, inclusief je KvK-nummer en btw-identificatienummer. De Belastingdienst laat je apart weten of je btw-plichtig bent.
Belastingen bij een eenmanszaak: wat moet je afdragen?
Als ondernemer betaal je meestal twee soorten belasting: btw en inkomstenbelasting.
Btw (omzetbelasting)
Over de meeste producten en diensten bereken je btw. De standaardtarieven zijn 21% voor de meeste goederen en diensten, 9% voor producten zoals voedingsmiddelen en boeken, en 0% voor vrijgestelde producten of diensten. Je doet meestal elk kwartaal btw-aangifte. De btw die je ontvangt van klanten, draag je af aan de Belastingdienst. De btw die je betaalt over zakelijke kosten, mag je aftrekken.
Heb je een omzet van maximaal € 20.000 per jaar? Dan kun je gebruikmaken van de kleineondernemersregeling (KOR). Je berekent dan geen btw aan je klanten en hoeft ook geen btw-aangifte te doen.
Inkomstenbelasting
Je betaalt inkomstenbelasting over je winst (omzet minus kosten). Hierop mag je aftrekposten toepassen zoals de zelfstandigenaftrek, startersaftrek en mkb-winstvrijstelling. De inkomstenbelasting betaal je één keer per jaar. Een veelgebruikte vuistregel is om ongeveer een derde van je bruto-inkomen opzij te zetten voor belastingen.
Administratie: wat moet je bijhouden en hoe lang?
Je bent verplicht een administratie bij te houden. Dit omvat je boekhouding (inkomsten, uitgaven, btw, facturen, offertes, voorraden en banksaldo), maar ook je jaarrekening. De administratie moet je zeven jaar bewaren. Gebruik een boekhoudprogramma om dit overzichtelijk te houden. Het scheelt tijd en voorkomt fouten bij de belastingaangifte.
Wanneer is een eenmanszaak niet de juiste keuze?
De eenmanszaak is ideaal voor zzp'ers, freelancers en kleine ondernemers die alleen of met een klein team werken. Maar er zijn situaties waarin je beter een andere rechtsvorm kunt kiezen. Werk je met grote financiële risico's, zoals bij een bouwbedrijf of een adviespraktijk met hoge aansprakelijkheidsclaims? Dan kan een bv beter zijn, omdat die je privévermogen beschermt. Wil je groeien en investeerders aantrekken? Dan is een bv of een andere vennootschapsvorm noodzakelijk. Ook als je met meerdere eigenaren een bedrijf start, is een vof of bv logischer dan een eenmanszaak.
De eenmanszaak blijft een krachtige en eenvoudige start voor veel ondernemers, maar de persoonlijke aansprakelijkheid is een risico dat je niet moet onderschatten. Weeg daarom goed af of de fiscale voordelen en het lage oprichtingsgemak opwegen tegen de keerzijde. Laat je eventueel adviseren door een accountant of bedrijfsadviseur, zeker als je twijfelt over de hoogte van de risico's in jouw sector. De juiste rechtsvorm bepaalt niet alleen hoe je start, maar ook hoe je eventuele tegenvallers opvangt.
